Steun ons en help Nederland vooruit

5. Geschiedenis D66 Hoorn

Hieronder treft u beknopt de ontstaansgeschiedenis van D66 aan en wie de partij vanaf 1979 in de Gemeenteraad en het College van B&W in Hoorn vertegenwoordigd heeft. Voor meer details en memorabele momenten verwijzen wij graag naar hoofdstuk 6 (Memorabele momenten).

Begon het in 1966 of al in 1901?

Formeel is het antwoord eenvoudig: op 14 oktober 1966 wordt Democraten’66 (D’66) opgericht, als direct gevolg van zesendertig initiatiefnemers, die in een appèl oproepen tot een nieuwe manier van politiek en besturen. hans-van-mierlo2-271x234Onder hen Hans van Mierlo. D66 is sindsdien een sociaal-liberale partij, met een vrijzinnig karakter. Goed onderwijs, een sterk en slagvaardig Europa, individuele vrijheid en een duurzame, toekomstbestendige economie staan daarbij centraal.  Maar volgens velen heeft D’66 met de Vrijzinnig Democratische Bond (VDB) qua gedachtegoed al veel eerder een, zeer serieuze, voorganger.

1901 – 1946: De Vrijzinnig Democratisch Bond (VDB)

Vrijzinnig Democratische Bond

De VDB wordt in 1901 opgericht als een verbintenis van progressieve liberalen, die zich in 1892 afsplitsen van de Liberale Unie en met de leden van de Radicale Bond de VDB gaan vormen. Een vrijzinnige partij, die de progressief liberale positie inneemt, zonder zich als zodanig overigens te afficheren. Laten “vrijzinnig” en “sociaalliberaal” nu net ook de etiketten zijn waar D66 zich later mee zou afficheren.

De belangrijkste politieke idealen van de VDB zijn bij haar oprichting: de hervorming van het kapitalisme en de introductie van het vrouwenkiesrecht.

 

Foto Uiltje Dorhout VDB

Foto: Uiltje Dorhout, de eerste lijsttrekker van de VDB in Hoorn (1927).

De VDB komt op 6 september 1927 voor het eerst in de Hoornse gemeenteraad met Uiltje G. Dorhout (op dat moment rijksagent voor voorwaardelijk veroordeelden) en Nicolaas Bossert (directeur van een kistenfabriek). De VDB-fractie is van 1927 t/m 1946 onderdeel van de gemeenteraad van Hoorn.

In al die tijd blijft de VDB een relatief kleine partij. In de oorlogsjaren keert de VDB zich tegen het nationaalsocialisme. Na de Tweede Wereldoorlog fuseert de VDB in 1946 met de Sociaal Democratische Arbeiderspartij (SDAP) tot de Partij van de Arbeid (PvdA). Een deel van de VDB-leden sluiten zich echter aan bij de Partij van de Vrijheid (PvdV). Als oud-VDB-leider Pieter Oud de PvdA verlaat en “overloopt” naar de PvdV wordt de basis gelegd voor een nieuwe partij: de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD).

1953: Heroprichting VDB

In 1953 wordt door voormalig VDB-kamerlid Klaas Bijlsma nog een poging gewaagd om de VDB te reanimeren met de kreet “Houdt koers”. Hij vindt de PvdA namelijk te socialistisch en de VVD te conservatief. Deze poging heeft echter geen succes. Alleen in Ideradeel, Smilde en Schoonhoven komt de VDB in de gemeenteraad. In Alkmaar weet men geen zetel te bemachtigen. Maar spoedig zal de partij definitief verdwijnen in de geschiedenis. In de jaren die volgen blijft het vrijzinnig democratische gedachtegoed zowel leden bij de PvdA als bij de VVD inspireren. Het zal echter tot 1966 duren tot de VDB via de oprichting van D’66 een ware opvolger zal krijgen.

1970: De eerste poging van D’66 in Hoorn mislukt

Vier jaar na haar landelijke oprichting, probeert D’66 in Hoorn op 4 juni 1970 ook een zetel te bemachtigen in de Hoornse gemeenteraad. De Democraten’66 halen 292 stemmen, goed voor 3,9%, maar onvoldoende om een zetel in de Hoornse raad op te eisen. De jaren die volgen zullen de roemruchte jaren worden van de lokale partijen Platte Thijs en Proho.

1979: D’66 haalt in Hoorn haar eerste zetels

In 1974 doet D’66 niet mee. Enkele D66-symphatisanten zijn in die jaren wel actief binnen Proho. In de aanloop naar de verkiezingen van 1978 wordt de D66 afdeling Hoorn formeel in 1977 opgericht. In 1979 vindt een grote gemeentelijke herindeling in West-Friesland plaats, waarbij de gemeenten Blokker en Zwaag opgeheven worden. Zwaag gaat grotendeels naar Hoorn (alleen de Zwaagdijk niet). Het dorp Westerblokker wordt bij Hoorn gevoegd. En de gemeente Berkhout (Koggenland) moet de gronden tussen de Middelweg, spoorlijn en de Hulk afstaan aan Hoorn (Groote Waal-West), maar krijgt de A7 en de gronden ten westen van de A7 in de Leekerlanden in ruil daarvoor terug.

Foto Eerste kieslijst met D66 Hoorn

Foto: De kieslijst uit 1978 met D66 (lijst 5). Let ook op lijst 7: door een procedureel slordigheidje bij de VVD komen de VVD-kandidaten op een blanco-lijst terecht.

In verband met de gemeentelijke herindeling met Zwaag en Blokker vinden de verkiezingen in 1978 plaats op 8 november. Dat wordt wel een succes! D’66 komt in 1979 voor het eerst in de raad met de luxe van twee zetels.

foto Guus MeijerinkFoto Koosje Lanting

Foto: Links Guus Meijerink, de eerste lijsttrekker van D66 Hoorn, die echter in 1981 al weer wordt opgevolgd door Theo Hoogkamer. Hoogkamer zelf zit voor D66 maar een jaar in de gemeenteraad, maar zal in 1994 terugkeren als VVD-wethouder. Koosje Lanting volgt Meijerink op als fractievoorzitter en wordt in de jaren ’80 en ’90 het boegbeeld binnen D66. Opvallend detail: Lanting (D66) en Hoogkamer (VVD) komen samen in het College van 1994 terecht. Hoogkamer overlijdt op 48-jarige leeftijd in 1999 en Lanting op 70-jarige leeftijd in 2006. 

Vanaf 1979 is D66 altijd in de raad van Hoorn vertegenwoordigd als zelfstandige partij. Onderstaand een overzicht van D66-vertegenwoordigers in de gemeenteraad en het College van Burgemeester & Wethouders:

1979 (2 zetels)

Raadsleden:     Drs. A.J. Meijerink (opgevolgd in 1981 door Dr. Th.P. Hoogkamer), J.L. Lanting

1982 (1 zetel)

Raadsleden:     J.L. Lanting

1986 (2 zetels)

Raadsleden:     J.L. Lanting, P.J.T.J. Klöters

1990 (5 zetels)

Raadsleden:     J.L. Lanting, P.J.T.J. Klöters, R.J.J. Verhaar (stapt in 1993 uit de fractie), H. Janse, J.L. Kieft

1994 (5 zetels)

Raadsleden:     P.J.T.J. Klöters, A. Helling, H. Janse (opgevolgd in 1997 door J.L. Kieft), E. Boom

Wethouder:       J.L. Lanting

1998 (2 zetels)

Raadsleden:     A. Helling, I. Tillema-Schuitmaker

2002 (2 zetels)

Raadsleden:     I. Tillema-Schuitmaker (in 2004 opgevolgd door J.A.W. van Diepen-Hoogewerf), L.W.H.M. Pinxten

Wethouder:      A. Helling

2006 (1 zetel)

Raadsleden: A. Helling (in 2007 opgevolgd door C.A. Bakker)

2010 (3 zetels, later 4 zetels)

Raadsleden:     A. Helling, C.A. Bakker, C. Franke (opgevolgd in 2010 door M.N.M. Leek), later aangesloten (2012): J.N.A.H. Renckens (vanuit Fractie Tonnaer)

Wethouder:       P.M. Westenberg

2014 (4 zetels)

Raadsleden:     A. Helling, E. Broerse, A.C.A. Rood, J.N.A.H. Renckens

Wethouder:       B. Tap

2018 (3 zetels)

Raadsleden:     A.C.A. Rood, E. Broerse, N.S.L. Heijne

Wethouder:      Ben Tap (op 29 oktober 2019 opgevolgd door A. Helling)

Laatst gewijzigd op 3 november 2019