Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 11 februari 2019

Wonen op een bedrijventerrein?

Tijdens de raadsvergadering van 29 januari j.l. diende de fractie van D66 Hoorn een wilde motie in die het college opriep een visie te gaan ontwikkelen over de (on)mogelijkheden van wonen op bedrijventerreinen. Letterlijk riep de motie op:

  • Om met andere partijen, bedrijven en bewoners een stadsbrede visie te ontwikkelen op de gezonde toekomst van bedrijventerreinen in Hoorn, waarbij ruimte wordt geboden voor een combinatie van wonen, werken en vermaak.
  • Gebruik te maken van de ervaringen met het transformeren van bedrijventerreinen elders in het land.
  • De raad in het traject nadrukkelijk mee te nemen, om samen tot een gedragen visie te komen.

De motie werd mede ingediend door DRP, Fractie Tonnaer, CDA, ChristenUnie, Groen Links en VocH en haalde een ruime meerderheid. Zie hier de blog van raadslid Heijne over de motie.

Hoewel sommigen nog moeten wennen aan het idee, is dit zeker geen luchtfietserij. Overal in het land wordt door gemeenten gekeken naar de mogelijkheid van woningbouw op bedrijventerreinen. Voorheen werden die terreinen nog vaak aangeduid als industrieterrein. Maar voor ouderwetse industrieterreinen moet je naar Heerlen (DSM) Velsen (Tata) of Rotterdam (Petro Chemie). De stedenbouwkundige hebben echter alweer een nieuwe hippe naam voor het oude bedrijventerrein bedacht: Werklocatie. Op zich een naam die de lading dekt. Een terrein of locatie waar wordt gewerkt. En dus niet wordt gewoond, gerecreëerd of gewinkeld. Op dit moment wordt er overal onderzoek gedaan naar de toekomst van bedrijventerreinen.

Grofweg spelen er twee zaken: Veel locaties zijn geen aantrekkelijke plek (meer) om te verblijven. Dus ook niet om te werken. De meest voor de hand liggende oplossing is revitaliseren. Dat gebeurd in Hoorn op veel terreinen met veel succes. Een goed voorbeeld is Hoorn 80. Toch gaat dat niet altijd even gemakkelijk. Een eerste vereiste hiervoor is enthousiasme en medewerking van de ondernemers en/of de pandeigenaren. Wanneer de ondernemers zijn verenigd in een collectief en wanneer er sprake is van parkmanagement lukt dat meestal wel. Zeker met een beetje subsidie van de overheid.

Een ander aspect dat, zeker in deze tijd, meespeelt is de toegenomen en veranderde woningbehoefte. Bedrijventerreinen die voorheen aan de rand van de stad lagen worden nu ineens omsloten door nieuwbouw. Logisch dat omwonenden zich afvragen of het terrein niet kan worden getransformeerd tot woningbouwlocatie. Zeker wanneer door de aanwezigheid van die bedrijven en de aantrekkende economie de busjes en vrachtwagens af en aan rijden. Dit is nu aan de orde bij het bedrijventerrein aan de Gildenweg. Ik schreef hier al eerder over in maart 2018 als reactie op het plan in het verkiezingsprogramma van D66 Hoorn om woningbouw op bedrijventerreinen mogelijk te maken.

Hierbij moeten wel een paar kanttekeningen worden gemaakt: Het bedrijventerrein was hier eerder dan de nieuwbouwwoningen. De bedrijven op dit terrein passen allemaal in het vigerende bestemmingsplan en alle ondernemers houden zich keurig aan de wet en regelgeving. Er is dus strikt juridisch gezien geen aanleiding om deze bedrijven te verplaatsen. Veel van deze bedrijven hebben ook flink geïnvesteerd en moeten de kans krijgen deze investeringen terug te verdienen en last but not least al deze bedrijven bij elkaar dragen niet alleen hun steentje bij aan de lokale economie, maar zorgen ook voor honderden arbeidsplaatsen. Deze werknemers komen uit de hele regio. Daarnaast is er ook nog een groot indirect effect op de lokale en regionale economie in de vorm van toeleveranciers, schoonmaakbedrijven, catering en, ook niet onbelangrijk, de sponsoring van lokale verenigingen. We moeten dus zuinig zijn op de gevestigde ondernemers en tegelijk de discussie over de toekomst niet uit de weg gaan. Hoe kunnen we dat aanpakken?

Een antwoord kwam tijdens een deelsessie van het derde congres over de omgevingsvisie van de Provincie Noord-Holland op 7 februari j.l. Het bureau: ‘Mensenwerk’ presenteerde daar een interessant onderzoek met een aantal concrete scenario’s over verschillende werklocaties in Noord-Holland.

Diezelfde middag bezocht D66 minister Ollongren een van de terreinen uit dit rapport, de Achtersluispolder in Zaandam. Ook hier gaat de gemeente andere functies zoals wonen en recreëren toestaan. Echter niet door bedrijven voor veel geld uit te kopen en te verplaatsen, maar aan de hand van verruiming van het bestemmingsplan, een heldere visie en de afspraak om daar zo lang mogelijk aan vast te houden. Bedrijven hoeven niet weg, maar zullen er wel rekening mee moeten houden dat er ook gewoond zal gaan worden. Tegelijkertijd mogen toekomstige bewoners niet gaan klagen over geur- of geluidsoverlast van de bedrijven. Je gaat immers wonen op een bedrijventerrein. Een interessant voorbeeld dat wat mij betreft zeker kan worden meegenomen bij de visievorming over dit onderwerp die in Hoorn gaat plaats vinden.

Ook de Schiphol Area Development Company (SADC), verantwoordelijk voor 6 bedrijventerreinen in de Metropool Regio Amsterdam (MRA) is volop bezig met dit onderwerp. Reeds tijdens de landschap triënnale in 2017 in de Haarlemmermeer was ik aanwezig bij een trendpresentatie over de future of workspaces (want in de MRA gaat alles in het Engels). Recent sprak ik nog met Jeanet van Antwerpen directeur van de SADC. Er bestond al een samenwerking tussen de SADC en de exploitatiemaatschappij Zevenhuis. Afgesproken is dat wij als gemeente Hoorn ook gaan samenwerken. Dat kan inhouden dat de SADC bedrijven vanuit de MRA kan doorverwijzen naar Hoorn. Een enorme kans zijn bijvoorbeeld de nautisch maritieme kavels op bedrijventerrein Schelphoek. Ideaal voor scheepstimmerbedrijven, zeilmakerijen, botenbouwers of onderhoudsbedrijven voor scheepvaart die in de klem komen te zitten binnen de MRA. Daarnaast verkennen wij momenteel of we samen een pilot kunnen opstarten op het gebied van circulaire economie. Hierbij kunnen wij zeker iets leren van de SADC.

Een mooie gedachte van de SADC is dat zij de werknemers op een werklocatie zien als de ‘bewoners’ van het terrein. Wanneer zij zich thuis voelen op het terrein heeft dat ook een positief effect op de arbeidsproductiviteit. Met andere woorden: Met de inrichting van een werklocatie kun je het verschil maken of werknemers en bezoekers zich thuis voelen op een bedrijventerrein. Dit principe wordt momenteel toegepast bij de inrichting van bedrijventerrein Zevenhuis. Daar worden bijvoorbeeld naast autowegen ook fiets- en voetpaden aangelegd. Zodat werknemers in hun pauze ook veilig een wandeling kunnen maken. Dat zouden de werknemers op Hoorn 80 ook graag willen, maar daar was in de tijd dat dat terrein werd aangelegd helemaal geen aandacht voor.

Het college van Burgemeester & Wethouders van Hoorn heeft in een reactie op de motie van D66 al laten weten de gewenste visievorming te betrekken bij de woonvisie. Daar wordt op dit moment al volop aan gewerkt. Dat betekent dat dit onderwerp niet op de lange baan wordt geschoven, maar nog dit jaar met betrokkenen en de gemeenteraad zal worden besproken. Ik kijk uit naar die discussie. U kunt natuurlijk ook nu al reageren n.a.v. deze blog.